Misleidende email

Email is als manier van communiceren in relatief korte tijd enorm populair geworden. De meeste mensen beschikken inmiddels over een emailadres. Veel mensen hebben thuis een eigen computer, meestal een PC met een Intel-processor erin en Windows als besturingssysteem. Voor een groot deel van de gebruikers van die machines geldt, dat ze er een aantal taken op kunnen uitvoeren, maar verder weinig weten van het interne functioneren van zo'n machine of de software die er op geïnstalleerd is. Dat is meestal ook niet nodig. Om auto te kunnen rijden hoef je tenslotte ook niet te weten hoe een verbrandingsmotor precies functioneert.

Hoaxes
Natuurlijk zijn er mensen die wél precies weten hoe hard- en software functioneren. Zij weten exact hoe het werkt, en in sommige gevallen ook hoe je die werking kunt verstoren. En al jarenlang zijn er mensen die van die kennis een verkeerd gebruik maken: ze schrijven kleine stukjes code (eigenlijk kleine software-programmaatjes) die proberen schade toebrengen aan het functioneren van de PC. We noemen dit soort stukjes code 'virussen' omdat ze zich vaak net zo verspreiden als 'gewone' biologische virussen: de kopiëren zichzelf bij iedere mogelijke gelegenheid naar andere PC's, om ook daar hun werk te doen en zich daarna weer verder te verspreiden. Die verspreiding verloopt soms via diskettes, maar tegenwoordig meestal via email, waarbij Microsofts' emailprogramma Outlook een grote rol speelt. Dat programma is namelijk erg gevoelig voor virussen. Daarom wordt het door virusschrijvers vaak gekozen als doelwit of gebruikt als transportmiddel.

Gelukkig zijn er andere programma's beschikbaar die deze virussen herkennen, kunnen onderscheppen en onschadelijk maken. Zo lang je maar een goed antivirus-programma hebt en dat ook regelmatig (eens per week minimaal) voorziet van een nieuwe update, ben je tegen de meeste virussen wel beschermd. Als er een nieuw virus ontdekt wordt, is er meestal binnen een dag, hooguit enkele dagen, wel bescherming voor.

Het is de eerder genoemde onkunde van de grootste groep gebruikers, die er voor zorgt dat er regelmatig paniek onstaat over niet-bestaande virussen. Er zijn namelijk mensen die het leuk vinden die onkunde te misbruiken. Dit soort mensen verstuurt een mailtje over een vermeend nieuw virus. Meestal voorzien van waarschuwingen over de mogelijk catastrofale gevolgen, en van het feit dat niemand er nog een oplossing voor heeft. Soms wordt er wat technische informatie gegeven, die maar zelden correct is. Meestal sluit zo'n mailtje af met de vraag om het aan iedereen in je adresboek door te sturen - een verzoek waaraan de meeste mensen gewillig gehoor geven. Maar ondertussen is het nep, fake, vals. Zo'n nepwaarschuwing noemen we een 'hoax'.

Eigenlijk is dit een vorm van social engineering. Je maakt misbruik van de onwetendheid van mensen om ze zichzelf in paniek te laten brengen, en emailsystemen van bedrijven en ISP's te vervuilen met honderden, duizenden mailtjes die alleen maar onrust veroorzaken. En de kick voor de veroorzaker is natuurlijk, te bekijken hoe lang jouw 'hoax' over het internet blijft rondzwerven. Sommige hoaxes zijn erg succesvol: ze houden het meestal jarenlang vol. Iedere dag worden ze weer door nietsvermoedende en bezorgde PC-gebruikers doorgestuurd naar al hun vrienden, en die weer naar al hun vrienden..


Wat is een kettingbrief?

Het fenomeen 'kettingbrief' is natuurlijk niet nieuw. Ver voor de tijd dat email algemeen in gebruik raakte, verstuurden vooral jongeren elkaar brieven met allerlei opdrachten of piramide-constructies: als jij nu vijf gulden opstuurd aan degene die jou de kettingbrief gestuurd heeft, krijg je op een bepaald moment vele duizenden guldens van andere mensen - als jij tenminste de brief óók weer doorstuurd.. Ondanks alle beloften zijn er niet veel mensen rijk van geworden, vrees ik.

In de digitale wereld hebben we ook een soort kettingbrieven. Er zijn over het algemeen drie soorten: de 'gelukbrengende' kettingbrief, het verzoek om informatie of hulp, en de petitie.


'Gelukbrengende' kettingbrieven
Hier kunnen we kort over zijn. Het gaat meestal om onschuldige emailtjes met allerlei beloften en goede wensen erin. Ze moedigen je aan vooral veel te lachen, aardig te zijn tegen je medemensen, of beloven je geluk als je het emailtje doorstuurd. Ze bevatten geen concrete informatie en vragen geen andere actie dan doorsturen. Ze zijn misschien wel irritant, schadelijk zijn ze zelden.. tenzij je ze als vorm van digitale milieuvervuiling ziet natuurlijk.

Verzoek om informatie of hulp
Hier komen we bij interessantere exemplaren. Veel kettingbrieven vallen onder deze categorie, waarbij weer sprake is van social engineering: er wordt een beroep gedaan op medeleven, waardoor veel mensen kritiekloos meewerken.

De verzoeken om informatie gaan meestal over weggelopen kinderen, die opgespoord moeten worden. Wanhopige ouders of verzorgers doen zogenaamd een beroep op je, om rond te kijken naar een kind met het volgende signalement.... soms is er ook een foto toegevoegd, soms zelfs de namen en adressen van de 'ouders'. Meestal gaat het ook hier om niet echt bestaande gevallen. Soms zijn de namen van de ouders wel echt maar zijn ze helemaal geen kind kwijt of hebben ze geen kind wat aan de omschrijving voldoet. Dat leidt nogal eens tot ernstige overlast. Zo las ik eens over een moeder die al jaren lang heel veel email krijgt van meelevende mensen die vragen hoe het nu met haar dochter gaat.. terwijl ze alleen maar zonen heeft. Er zijn ook gevallen bekend van mensen die platgebeld werden met allerlei betuigingen van medeleven terwijl er echt niets aan de hand was.<br>

De verzoeken om hulp zijn nog iets geraffineerder. Meestal gaat het over een ziek kindje ergens op de wereld. Er is nog redding mogelijk, maar dan moet er veel geld op tafel komen. De ouders zijn eenvoudige hardwerkende mensen, die de operatie helaas niet kunnen betalen. Gelukkig is er een groot bedrijf (vaak worden AOL of Microsoft gebruikt) bereid gevonden de operatie te financieren, mits het emailtje waarin het hele verhaal staat, naar zoveel mogelijk mensen doorgestuurd zal worden. Het grote bedrijf (Microsoft, AOL..) zal de emailtjes tellen en voor ieder emailtje x cent betalen, en zo kan het kindje gered worden. Dus, als jij ook maar een beetje hart in je lijf hebt, stuur je het mailtje door naar echt iedereen die je kent....?
Het probleem zit hem in het volgen van die emailtjes. We houden allemaal van onze privacy, en ik zou het héél onprettig vinden als Microsoft of welk bedrijf dan ook zou kunnen achterhalen aan wie ik een bepaald emailtje verstuurd heb. Dat wil je toch niet? En dat gebeurt ook niet. Geen enkel groot bedrijf zou zich in het openbaar aan zo'n grove schending van de privacy willen verbinden. Ik wil niet beweren dat er geen instanties of personen zijn die emailverkeer kunnen traceren, maar dat is niet wat hier bedoeld wordt.

Petitie
Over het internet zwerven enkele petities rond die een beroep doen op de actiebereidheid van de ontvanger. Ergens heerst onrecht en dat dient bestreden te worden. Of er wordt een principe geschonden waartegen geprotesteerd moet worden. Een dergelijk mailtje beschrijft eerst wat er misgaat, en vraagt je meestal tot slot je naam toe te voegen bij wijze van ondertekening, en het dan door te sturen naar.. juist, al je bekenden. Ook deze verzoeken berusten maar zelden op waarheid.